Beleef Nieuweschoot

nieuweschoot.info

Over Nieuweschoot

'Nijskoat' in het Fries is het kleinste dorp in de gemeente Heerenveen. Het is voornamelijk één weg - de Rotstergaastweg - die het dorp kenmerkt. Het inwonertal is ca 130. In het verleden lag Nieuweschoot tussen de spoorlijn en de Engelenvaart. Met de komst van het crematorium en de uitbreiding van industrieterrein Heerenveen-Zuid is de oostelijke grens enkele honderden meters opgeschoven. Formeel woont een aantal Nieuweschoters nu in Heerenveen. Voor de buurtbewoners maakt dat echter geen verschil. Zij zien Nieuweschoot nog steeds als één geheel, tussen spoorlijn en Engelenvaart.

Historie

Voor een buitenstaander lijkt Nieuweschoot vaak niet meer dan wat lintbebouwing, vastgeplakt aan Heerenveen. Toch is Nieuweschoot een oud dorp met een lange historie. Met zekerheid kan worden aangenomen dat er al voor het begin van onze jaartelling sprake was van bewoning. In 1890 werd bij het graven van een opvaart een stenen bijl gevonden en ook werden er later bij het bouwen van een boerderij stenen werktuigjes gevonden. Ook bij deze boerderij is een lemen vloertje met fragmenten van rood aardewerk gevonden. Door deskundigen is vastgesteld dat het hier om een vloertje ging van een woning uit de late Middeleeuwen. 

Nieuweschoot is gelegen op een zandrug en behoorde oorspronkelijk tot de grietenij Schoterland. Omstreeks 1390 wordt de grietenij “Scoterland”, met de daarbij horende dorpen al in oude geschriften vermeld. Reeds in 1315 wordt er melding gemaakt van een “Kapelle” die in “Nijeskoat” staat. Deze Kapelle stond op de plaats waar nu het kerkje van Nieuweschoot staat. De kerk die nu wat achteraf lijkt te staan was vroeger opgenomen in een rij van boerderijen en huisjes. Het Kerkepad, een verbindingsweg tussen Oudeschoot en Rotstergaast liep langs de kerk en de boerderijen en had ook nog een aftakking naar de Bisschopsweg. Het nog bestaande Kerkepad werd rond 1850 afgesneden door de Engelenvaart. Vanaf 1850 tot in de zeventiger jaren van de vorige eeuw kon men de overkant van het Kerkepad bereiken door middel van een draai (draaibrug) in de Engelenvaart. Tegenwoordig biedt het Kerkepad, als historisch wandelpad, rust, ruimte en een rijke natuur.

Nieuweschoot is van oorsprong een dorp waar mensen op elkaar aangewezen waren en waar vele familieleden woonden. Hierdoor ontstond een sterke sociale cohesie en een ontwikkeling van een eigen dorpscultuur en identiteit. Ook nu nog is er sprake van een grote betrokkenheid. Bijna alle inwoners zijn lid van Plaatselijk Belang. Vele inwoners zetten zich vrijwillig in voor de leefbaarheid van het dorp. Er worden door de activiteitencommissie meerdere activiteiten georganiseerd en nieuwe inwoners worden van harte welkom geheten en maken, als ze dat willen, snel deel uit van de Nieuweschootse bevolking.

Kortom, een prettig leefbaar dorp, met een open oog en geest voor de toekomst maar ook een strijdbaar dorp voor wie het behoud van haar eigen identiteit erg belangrijk is.

Kerk

Het oudste monument van Nieuweschoot is het prachtig gerestaureerd kerkje met klokkenstoel. Het is gebouwd in de 14e eeuw. De oudste vermelding dateert uit 1315. Er is dan sprake van een kapel. Het kerkje met klokkenstoel wordt omringd door een goed bewaard gebleven middeleeuws cirkelvormig kerkhof dat wordt gemarkeerd door een fraaie boomwal. Bijzonder is een groot aantal zorgvuldig onderhouden rechtopstaande 19e eeuwse typisch Friese grafstenen, die nog steeds de namen van de vroegere bewoners in de herinnering roepen. Het gehele samenstel van kerkje, klokkenstoel en kerkhof met zijn oude grafstenen getuigt op een sprekende wijze van het middeleeuwse verleden van dit dorp. In de kerk wordt zondags niet meer gepreekt, maar doet wel dienst bij begrafenissen. Met kerst vindt de kerstviering hierin plaats. Ook wordt het af en toe gebruikt voor culturele evenementen in het dorp. 

Klokkenstoel

De klokkenstoel is gebouwd van grenenhout op 6 gemetselde poeren en wordt gebruikt bij kerkdiensten en begrafenissen. De ca 200 kg wegende 14e eeuwse klok heeft een diameter van 66 cm. Deze klok met vliegende klepel is gerestaureerd in 2009 en hangt pas sinds dat moment weer in Nieuweschoot. Met de bouw van de nieuwe klokkenstoel in Hoornsterzwaag in 2007 begon namelijk een klokkenruil in de klokkenstoelen in de gemeente Heerenveen. De klok van Mildam, in 1688 gegoten door Petrus Overney te Leeuwarden, verhuisde naar de nieuwe stoel van Hoornsterzwaag, (waar deze klok vroeger in de betonnen klokkenstoel heeft gehangen). De oude gescheurde 14e eeuwse klok, afkomstig uit de klokkenstoel van Nieuweschoot en bewaard in het Van Haren Museum in Heerenveen, werd naar firma Lachenmeyer in Duitsland gebracht voor restauratie. Daar ontdekte men nog een tweede scheur, maar toch kon de klok volledig worden gerestaureerd en daarna op 1 september 2009 in de klokkenstoel van Nieuweschoot worden opgehangen. De Eijsboutsklok van 1986 uit de klokkenstoel van Nieuweschoot met een diameter van 68,9 cm en een gewicht van 205 kg werd voorzien van een nieuwe luidas en is op 18 november 2009 door Toine Daemans en Jan Kuipers opgehangen in de klokkenstoel van Mildam. 


Wapen en vlag

Sinds oktober 2006 bezit Nieuweschoot een eigen wapen en een vlag. Het ontwerp is gemaakt door de heer J.C. Terluin, lid van de Fryske Rie foar Heraldyk. De betekenis is als volgt: Schoot betekent: 'vooruitspringend stuk land'. De groene punt in het gouden schild wil dat uitbeelden. Nieuweschoot is een agrarisch dorp. De zilveren klaver in de voet van het schild is daar een symbool van. Het duidt op het weidegebied en de veeteelt. Op de kaart van Schotanus (begin achttiende eeuw) kunnen we twee eendenkooien bij dit dorp ontdekken. Het rode eentje in het schildhoofd houdt de herinnering hieraan levend. Er is veel natuurgebied bij Nieuweschoot; de eikentakken met de eikel en twee bladeren geven dit aan. De eik is een zeer belangrijke boom in ons land. Hij geeft niet alleen prima en goed hard timmerhout, maar ook de eikels die vroeger veel als varkensvoer werden gebruikt, terwijl van de schors looistof werd gemaakt. De gouden achtergrond van het wapen geeft de zandgrond aan. De vlag is een uitvloeisel van het wapen. De rode zoom van de groene punt wil de lintbebouwing van het dorp aangeven.

Kerkepad

Vanuit Oudeschoot, op de rand van de hogere zandgronden, strekt zich een 7 kilometer lange, smal uitlopende zandrug uit richting het Tjeukemeer. Deze steekt duidelijk uit boven de aangrenzende veengebieden. Hierop ligt een weg met boerderijen en de dorpen Nieuweschoot en Rotstergaast.Het kerkepad liep vanuit Rotstergaast naar Oudeschoot. Het werd gebruikt door kerkgangers en scholieren. Sinds 1850 snijdt de Van Engelenvaart het pad in tweeën. De Schoterweg ligt nu gedeeltelijk op het voormalige pad. Bij Oudeschoot verdween het pad na 1970 onder de dorpsuitbreiding. Vanaf de Rotstergaastweg in Nieuweschoot tot aan de Van Engelenvaart is het kerkepad gespaard. Het kerkepad loopt door een prachtig oud houtwallenlandschap en langs het Taconisbos. Met wat geluk ziet de wandelaar reeën en buizerds. De boeren als grondeigenaren gedogen het pad. Plaatselijk Belang Nieuweschoot zet zich in voor het behoud ervan en wil het - evenals Staatsbosbeheer - graag weer doortrekken naar Rotstergaast waar het kan aanhaken op andere routes. 

Taconisbos

Het Taconisbos, een eiken- en berkenbos van 12 hectare, ligt op de flank van het Tsjongerdal. Middenin het verder overwegend agrarisch gebied is het een fraai element in het landschap. Een oase van rust waar veel vogels een geschikt plekje vinden om te broeden. Het bos, gelegen aan het kerkepad van Nieuweschoot, is op wegen en paden vrij toegankelijk. Het Taconisbos van nu is veel dichter begroeid dan het ooit moet zijn geweest. Wie dat wil vaststellen, moet vooral omhoog kijken naar de kruinen van de bomen. Die zijn zo goed ontwikkeld dat ze in het verleden ooit vrij moeten hebben gestaan. Vooral de mooi uitgegroeide eiken hebben al een hoge leeftijd bereikt. Het bos bestaat verder vooral uit berken, maar ook uit naaldhout. Zo zijn er bij de aanleg ook grove dennen aangeplant. Ook komt de weelderig groeiende hulst hier veelvuldig voor. Aan het bos is te zien dat het heel lang zijn gang heeft kunnen gaan. Het is wel nodig geweest de al te voortvarend woekerende Amerikaanse vogelkers te bestrijden. Wie eens naar beneden kijkt, stelt vast dat de bodem voor een flink deel bedekt is met braam. Verder is de brede stekelvaren hier te vinden en groeit op een aantal plaatsen hengel. Aan de rand van het bos blijkt onmiskenbaar dat hier meer licht doordringt. Zo ontstaan er goede mogelijkheden voor wilde lijsterbes, sporkehout, hondsroos, wilde kamperfoelie en hop. Het laten liggen van dood hout in het bos is één van de uitgangspunten van het beheer. Tot groot plezier van vogels als grote bonte specht, boomkruiper en wielewaal. De holen die door de grote bonte specht in het dode hout zijn gemaakt, worden gebruikt door de gekraagde roodstaart die er in gaat zitten broeden.

Crematorium Schoterhof

Midden in Nieuweschoot ligt de ingang naar het crematorium en de begraafplaats. De gemeente Heerenveen heeft destijds gekozen voor deze locatie van het crematorium vanwege de rustgevende, landelijke ligging en het weidse uitzicht. Ook in het crematorium zelf heerst een rustieke en intieme sfeer, waardoor er volop gelegenheid is in alle rust afscheid te nemen. Meer info via de volgende link: http://www.yarden.nl/Uitvaartlocaties/Detail-vestiging/Yarden-Crematorium-Schoterhof(Crematoria). Voor de begraafplaats kan contact worden opgenomen met de beheerder, de heer H. Althuisius. Hij is bereikbaar via telefoon 06-55858428.

Speelveld

In Nieuweschoot bevindt zich - gelegen aan het Schoterpad - een speelveldje. Dit kan gebruikt worden om een balletje te trappen of voor diverse andere sportieve activiteiten. Het is duidelijk niet bedoeld als honden uitlaatplek. In het voorjaar van 2010 zijn er achter de doeltjes grote netten geplaatst, wat de veiligheid ten goed komt. Het veld is niet alleen bedoeld voor Nieuweschoot zelf, maar mag ook gebruikt worden door bewoners van het achter gelegen Heidemeer. 

Omgeving

Nieuweschoot is landelijk gelegen en toch ook heel centraal. Het dorp ligt tegen Heerenveen aan. Op een steenworp afstand bevindt zich ijsstadion Thialf. Aan de noordkant van Nieuweschoot bevindt zich het golfpark Heidemeer. Het golfpark bevat een 9 holes golfbaan en is omringd door een groot aantal riante woningen. Aan de zuidkant van het dorp is het industriegebied van Heerenveen gesitueerd. Verderop gelegen stroomt de rivier de Tsjonger. Aan de westkant bevindt zich de Van Engelenvaart, die zich zomers kenmerkt tot een unieke ligplaats voor botenbezitters. Aan de andere kant van de snelweg A-32 - oostelijk van Nieuweschoot - ligt Oranjewoud met adellijke landhuizen en landgoederen.


Dorpsvisie

In 2006 is door het bestuur van Plaatselijk Belang Nieuweschoot besloten om deel te nemen aan een project dat door de Gemeente Heerenveen is geïnitieerd en door de stichting Doarpswurk wordt ondersteund. Het betreft het ontwikkelen van een dorpsvisie, in alle dorpen van de gemeente Heerenveen, voor de komende 5 tot 10 jaar. Na informatie aan de inwoners over de dorpsvisie bleek bijna iedereen te willen meepraten over de toekomst van Nieuweschoot. Meer dan 95% van de inwoners heeft dan ook de enquête ingevuld.Een twintigtal vrijwilligers hebben de thema’s uit de enquête uitgediept en in werkgroepen oplossingen aangedragen en voorstellen uitgewerkt. De dorpsvisie is tot stand gekomen voor en door de inwoners van Nieuweschoot. Klik op de afbeelding hieronder voor de inhoud van de dorpsvisie (pdf).