‘Zo’n 25 jaar geleden vroeg ik mij af of we met z’n allen wel goed bezig waren met de natuur.’ Evelien uit Nieuweschoot geeft een kijkje in haar tuin die zij zelf een georganiseerde wildernis noemt. Maar het oogt vooral als een oase van groen en kleur. Een oase bedoeld voor de bij en ter verbetering van de biodiversiteit, aldus Evelien. En als je goed kijkt zie je dat zij en haar man Klaas een ingenieus waterreguleringssysteem hebben aangelegd.
Tekst Tanja de Graaf
‘We wilden de regenpijpen afkoppelen van het riool en het regenwater opvangen voor de tuin.
We zitten hier op het hoogste punt vanaf de Tsjonger. Achter het huis staan prachtige, hoge bomen maar de wortels nemen het meeste water tot zich. Dus we moeten vaak bijsproeien.’
Evelien en Klaas bedachten een raamwerk van palen, goten en waterornamenten. Evelien: ‘Over de dwarsliggende palen lopen goten. Die zijn aangesloten op de dakgoten en regenpijpen. Het regenwater stroomt vervolgens van de goten via de ornamenten direct de tuin in.’
Klaas en Evelien moesten toch nog wel een oplossing vinden voor tijden van droogte zoals dit voorjaar. ‘Te veel aan regenwater slaan we op in afgedankte vloeistofcontainers (IBC), eigenlijk dus regentonnen.’
Bijenimker
De bij is enorm belangrijk voor de biodiversiteit. Bijen zijn de belangrijkste bestuivers voor veel planten, bloemen, fruitbomen, groenten en andere gewassen die we eten. Ze dragen stuifmeel over van de ene bloem naar de andere, waardoor de planten bevrucht worden en vruchten zich kunnen ontwikkelen. Evelien: ‘Bijen zijn fantastisch. Ik wilde mijn hele leven al bijenimker worden. Twee jaar geleden heb ik de basiscursus imker gedaan en daarna nog de cursus voor gevorderden.’
Bij een bijenteler op Ameland haalde zij de Buckfastbij; een klein bijenvolk voor één kastje. Op een afgesloten deel van de tuin staat aan aantal gele en bruine bijenkasten. Enthousiast vertelt Evelien over de werksters; de vrouwelijke bijen die nectar, stuifmeel en water verzamelen. En de darren, de mannelijke bijen die de koningin bevruchten. ‘Ieder bijenvolk heeft één koningin, zij is groter dan de andere bijen. De bruine kasten zijn de broedkamers waarin de koningin zit. Daarboven staat de (gele) honingkamer met een rooster waar alleen de bij doorheen kan en niet de koningin.’
Als het volk groeit, splitst Evelien het volk. ‘Vorig jaar heb ik een deel van de bijen met een nieuwe koningin weggehaald en een paar kilometer verderop geplaatst. Als je ze te dichtbij uitzet komen ze terug. De oude koningin en een deel van het volk houd ik zelf. Maar ik kan ook volken samenvoegen. Dan overleven de sterksten.’
Bij-vriendelijke tuin
Ondanks de grote en overvloedig bloeiende tuin van Evelien en Klaas is dat voor hun bijen niet genoeg. Ze zoeken ook nectar in de omgeving. Evelien noemt het voorbeeld van de Hedera. ‘In de herfst is er een nectar tekort. De klimop is een van de laatste planten van het seizoen die bloeien. Daarom: snoei een klimop niet te vaak en te kort, want daarmee voorkom je dat die gaat bloeien. Al laat je maar anderhalve meter klimop zijn gang gaan, dan heeft de bij wat aan de nectar van de bloemen, die daarna doorgroeien tot een bes, wat weer voer is in het voorjaar voor de vogels.’
Tips verbetering biodiversiteit
Evelien heeft nog meer tips om de biodiversiteit in de eigen tuin, maar ook de straat en het dorp te verbeteren. ‘Het mag wel een beetje slordig. Ik vraag mij wel eens af wat de buurt van mijn tuin vindt waar ik veel onkruid laat staan.’ Evelien wijst naar een paardenbloem. ‘Kijk toch wat een mooi bloempje dat is. En de bij is er gek op.’
Van Evelien mag er ook wel iets minder vaak gemaaid wordt. ‘Maak bijvoorbeeld paadjes en laat de rest doorgroeien. Maar ieder iedereen heeft andere wensen en alle beetjes helpen.’
‘We stapelen sinds kort een deel van het tuinafval langs de heg. Daar komen veel insecten op af. En we hebben een deel van de beukenhaag voor het huis langs een kant weggesnoeid en daar andere struiken geplant. Zo krijg je meer variatie en dus een betere biodiversiteit.’
Evelien bukt zich bij een klein, paars bloemetje in een potje met water. ‘Deze heb ik meegenomen tijdens een wandeling. Ik weet eigenlijk niet wat het is, maar kijk er komen al wortels.’
Tot slot nog een mooie tip van Evelien. ‘Bijna elke uitgebloeide bloem is nieuw zaad. Verzamel het, strooi het uit in eigen tuin of geef het weg.’